ورزش و آسیب دیدگی های شانه

ورزش و آسیب دیدگی های شانه

ورزش و آسیب دیدگی های شانه

 

آسیب دیدگی شانه شاید در ظاهر یک آسیب دیدگی جزئی به نظر برسد. شاید فکر کنید که این آسیب دیدگی مشکل زیادی برایتان به وجود نمی آورد ولی متأسفانه اینطور نیست. وقتی فردی دچار آسیب دیدگی از ناحیه شانه می شود، اتصال شانه هایش با مرکز بدن و ستون فقرات دچار اختلال می شود و تحت تأثیر این آسیب دیدگی قرار می گیرد و این یعنی اینکه بسیاری از حرکات در ظاهر بدون ارتباط با درد و مشکل همراه می شود.

بنابر این کلید اصلی رفع مشکل این است که مشکلات حرکتی شانه در مفاصل رفع و برطرف گردد. به این صورت پیوند و ارتباط درست میان بخش مرکزی و اصلی بدن و دست ها دوباره بر قرار می شود. یعنی دستها، عضلات و مفاصل دوباره تمام قابلیت های حرکتی خود را به دست خواهند آورد.

در بیشتر ورزش ها عضلات، مفاصل و تمام استخوان های بدن باید در هماهنگی کامل با هم باشند. با همکاری بخش های مختلف ساختار اسکلتی عضلانی بدن است که حرکات پیچیده بدن در ورزش های مختلف ممکن می شود. به خصوص در ورزش هایی که دست های ورزشکار با توپ سر و کار دارد یا به طرق دیگر قرار است از دست هایش کار زیادی بکشد و دست ها را بالای سر و در جهات مختلف حرکت دهد، توانایی های بالای حرکتی شانه حرف اول را می زند. از جمله این ورزش ها شنا، ورزش های دارای راکت (مثل تنیس و …)، والی بال، کوه نوردی، کایاک سواری و وزنه برداری هستند.

مهارت اصلی جراح ارتوپد این است که بتواند تشخیص دهد که کدام یک از مشکلات و آسیب دیدگی های شانه بدون نیاز به عمل جراحی و با روش ها تکنیک های دیگر سریع تر قابل درمان است و کدام یک از انواع آسیب دیدگی بدون انجام عمل جراحی قابل درمان نیست یا درمان آن بسیار طول می کشد.

مثلاً در بیشتر مواقع مشکل در رفتگی استخوان ها در مفصل بدون نیاز به انجام عمل جراحی قابل درمان است، هر چند که مواردی هم هست که فرد حتماً باید تحت عمل جراحی قرار بگیرد.

در نتیجه مراجعه به پزشک آن هم در مراحل اولیه آسیب دیدگی اهمیت زیادی دارد تا متخصص بتواند در سریع ترین زمان ممکن برنامه درمانی مناسب برای بازیابی و ترمیم بافت های آسیب دیده و نهایتاً بازگشت به آمادگی کامل را طرح ریزی کند.

در برنامه های ریکاوری معمولاً تقویت عضلات بخش مهمی از تمرینات است. هدف از تقویت عضلات به طور کلی این است که ورزشکار بتواند دوباره قدرت بدنی خود را باز یابد و حرکات و فعالیت های مورد نیازش در رشته ورزشی را بدون اینکه دوباره به مفاصل یا جاهای دیگر آسیب بزند، انجام دهد. به علاوه عضلات بخش های دیگر هم معمولاً تقویت می شود تا آسیب دیدگی یک بخش باعث فشار آمدن به بخش های دیگر و آسیب دیدگی های مفاصل دیگر نشود.

انواع آسیب دیدگی مفاصل

در رفتگی استخوان

در رفتگی استخوان معمولاً زمانی اتفاق می افتد که فرد زمین بخورد یا اینکه زمانی که دستش را باز کرده، به آن ضربه وارد شود. در برخی موارد کشیدگی دست هم می تواند باعث در رفتگی دست شود. یا گاهی اوقات پیچش و گردش بیش از حد دست از مفصل عامل در رفتگی است. زمانی که این اتفاق می افتد، سر گرد استخوان (یعنی بخش بالایی استخوان اصلی دست) از کاسه (که به آن گلنوئید می گویند) بیرون می زند و باعث ایجاد درد زیاد و عدم توانایی در حرکت دادن آن می شود.

معمولا کسی که دچار این آسیب دیدگی می شود برای جلوگیری از آسیب و درد بیشتر، دست را نزدیک به بدن و به صورت عمودی نگه می دارد. گاهی اوقات فردی که دچار این آسیب دیدگی شده در دست خود احساس مور مور شدن می کند، یا ممکن است در شانه های خود احساس سفتی و پری در شانه ها کند که به علت در رفتگی و جا به جایی استخوان و در نتیجه جا به جایی بافت هاست. اسپاسم، گرفتگی و درد هم بخشی از مواردی هستند که معمولاً هنگام تلاش برای تکان دادن دست در این شرایط تجربه می شود.

گاهی اوقات استخوان هومروس (استخوان بازو که از شانه تا آرنج قرار گرفته است) به طور خود کار سر جایش بر می گردد. در این صورت درد تا حد خیلی زیادی کاهش پیدا می کند ولی بافت هایی که اطراف مفصل قرار گرفته اند هنوز نیاز به بازیابی و ترمیم دارند.

نکته مهم در مورد در رفتگی شانه این است که اگر به هر دلیل این مشکل به طور کامل و درست برطرف نشود، ممکن است استخوان شانه و دست دچار بی ثباتی شود. یعنی اینکه فرد مرتباً دچار در رفتگی از ناحیه شانه شود یا اینکه در رفتگی ناقص (سر خوردن استخوان به بیرون و بازگشت مجدد به کاسه استخوان) شود.

 

آسیب دیدگی عضله روتاتور کاف و تاندون ها

روتاتور کاف از چهار عضله تشکیل شده است که همگی آن ها در کنار یکدیگر به ثبات استخوان هومروس و نگه داشتن آن در داخل کاسه استخوان کمک می کنند. حرکات شدید یا تکراری می تواند باعث شود یک یا چند عدد از تاندون ها (تاندون هایی که عضلات روتاتور کاف را به مفصل شانه متصل کرده اند) دچار کشیدگی یا پارگی شوند. پارگی تاندون یا کشیدگی عضله باعث می شود عملکرد شانه همان سمت دچار اختلال شود. در این حالت وقتی فرد سعی می کند چیزی را بالای سرش ببرد یا سعی می کند روی سمتی که دچار آسیب دیدگی شده است به پهلو بخوابد، درد احساس می کند. به علاوه در این حالت تاندون هایی که عضلات دو سر بازو و سینه ای را به شانه متصل می کنند هم معمولاً دچار آسیب می شوند.

 

پارگی لابروم شانه

در اطراف مفصل شانه یک حلقه غضروفی وجود دارد که به آن لابروم گفته می شود. این جا محل اتصال تاندون های بازو است. به علاوه در این محل رباط های شانه کاملاً ثبات پیدا می کنند و به استخوان پیوند می خورند. علائم پارگی لابروم به شکلی است که تشخیص آن را تا حد زیادی سخت و دشوار می کند. پارگی لابروم اول از همه باعث درد می شود. معمولاً دردی که در پارگی لابروم احساس می شود، در عمق شانه است. پارگی لابروم گاهی همراه با یک صدای کلیک مانند، یا کمی جا به جایی است و ورزش کار ممکن است بعد از پارگی لابروم دیگر به راحتی قادر به پرت کردن یا ضربه زدن به چیزی با قدرت و سرعت سابق را نداشته باشد.

 

پارگی و کشیدگی آکرومیوکلاویکولا

مفصل آکرومیوکلاویکولا بخشی از شانه است که در آن تیغه های شانه (آکرومیون) به ترقوه (یا کلاویکل) متصل می شود. پارگی رباط معمولاً زمانی اتفاق می افتد که فرد روی شانه بیفتد و از کنار زمین بخورد یا اینکه از بالا به شانه اش ضربه وارد شود. مثلاً کسانی که ورزش هاکی بازی می کنند این اتفاق زیاد برایشان می افتد به خصوص زمانی که به محافظ ها و دیواره های کنار سالن برخورد می کنند. در راگبی هم همین اتفاق می افتد زمانی که دو بازیکن از شانه با هم برخورد می کنند یا زمین می خورند.

 

 

پارگی رباط معمولاً باعث درد و ناراحتی زیاد می شود و حرکات دست را به شدت محدود و دشوار می سازد. به خصوص حرکت دست به سمت مخالف بدن با درد زیادی همراه می شود. در بالای شانه ها هم معمولاً تورم مشاهده می شود. اگر رباط ها به طور کامل پاره شوند، انتهای استخوان ترقوه ممکن است کاملاً از زیر پوست مشخص شود که به صورت یک برجستگی دیده می شود.

 

علت آسیب دیدگی های شانه در ورزش

آسیب دیدگی های شانه به طور کلی به علت ضربه یا حرکات شدید و تکراری اتفاق می افتد. آسیب دیدگی های شانه همچنین زمانی که فشار و تنش زیادی متوجه مفصل شود، ممکن است بروز کند. تغییر نوع تمرینات یا در هنگام مسابقه ممکن است فشار زیادی روی مفاصل وارد کند. مثلاً افرادی که بدون برنامه ریزی قبلی و آمادگی عضلات شروع به وزنه زدن کنند یا ناگهان نوع حرکات یا میزان وزنه هایی که استفاده می کرده اند را افزایش دهند، فشار زیادی به مفاصل خود وارد می کنند که می تواند منجر به آسیب دیدگی شود.

به طور کلی می توان دو عامل را باعث آسیب دیدگی های شانه در ورزش دانست. اول شرایط نامناسب برای تمرین یا تغییر ناگهانی و سریع برنامه ورزشی و تمرینی و دوم برخورد ها، زمین خوردن ها و ضربه هایی که به شانه وارد می شود. بیشتر آسیب دیدگی های شانه مربوط به این عوامل می شوند. دسته اول را می توان با برنامه ریزی و دقت کنترل کرد ولی آسیب دیدگی های دسته دوم معمولاً غیر قابل پیش بینی ترند و سخت تر می توان از آن ها جلوگیری کرد.

 

تشخیص آسیب دیدگی های شانه

مشاهده علائم در آسیب دیدگی های مختلف شانه در واقع یک اظهار نظر ساده و سطحی در مورد وضعیت شانه است و فقط برای اینکه مطمئن شویم  شانه آسیب جدی دیده است یا نه، کاربرد دارد. تشخیص آسیب دیدگی به صورت دقیق تر معمولاً از طریق معاینه و انجام آزمایشات مختلف توسط یک جراح ارتوپد انجام می شود.

کارهایی که برای تشخیص وضعیت آسیب دیدگی معمولاً انجام می شود شامل عکس برداری اشعه ایکس، MRI (یا عکس برداری رزونانس مغناطیسی) می شود. آسیب دیدگی های ورزشی مربوط به شانه معمولاً در همین مرحله و توسط جراح ارتوپد تشخیص داده می شوند. اگر لازم باشد ممکن است از روش های دیگر مثل استفاده از فراصوت یا ارتوگرافی هم کمک گرفته شود.

 

عوارض و مشکلات آسیب دیدگی های شانه

مشکلاتی که هنگام آسیب دیدگی شانه به وجود می آید شامل کاهش توانایی های حرکتی شانه آسیب دیده، آسیب به عصب ها، پارگی غضروف و آسیب دیدگی تاندون و رباط می شود. همه این موارد خود را به صورت مشکلات حرکتی از ناحیه مفصل شانه نشان می دهند.

اگر شانه به دلیل پارگی تاندون ضعیف باشد، شانه ممکن است در اثر استرس و فشار دچار آسیب دیدگی های بیشتر شود. ورزشکاران به خصوص در این مورد باید بسیار حساس باشند چرا که بسیاری از آن ها این تصور را دارند که توانایی خوب بدنی آن ها می تواند در بیشتر مواقع ضعف شانه را تا زمان بهبودی کامل جبران کند. این در صورتی است که بعضی از فعالیت ها مثل کوه نوردی، شنا، کایاک سواری و … به شکلی هستند که شانه ها عملکرد حیاتی در آن ها دارند و به هیچ وجه نباید روی عملکرد شانه آسیب دیده حساب باز کرد.

همان طور که قبلاً هم گفتیم، اگر آسیب دیدگی های شانه به موقع و به درستی درمان نشوند، می توانند باعث آسیب دیدگی های بیشتر به تاندون، غضروف و بافت های دیگر شوند و حتی آرتروز دائم را به وجود آورند.

 

درمان و بازیابی

افرادی که دچار آسیب دیدگی از ناحیه شانه شده اند باید فعالیت ها و حرکات خود را به شکلی تصحیح و تغییر دهند تا به شانه و بافت ها اجازه بهبود دهند. مثلاً مراجعه به پزشک برای طرح ریزی یک برنامه تقویتی و کاهش تنش عضلات بسیار مؤثر است. این کار باعث می شود از آسیب های بیشتر جلوگیری شود. به علاوه فردی که دچار آسیب دیدگی شده است باید قبول کند و این حقیقت را بپذیرد که تا مدتی باید بسیاری از فعالیت های دلخواهش را کنار بگذارد. همچنین محدودیت های فیزیکی خودش را بشناسد و ورزش و فعالیت های فیزیکی اش را با برنامه انجام دهد.

یکی از راه های ساده برای کمک به ترمیم و بازیابی شانه آسیب دیده، استراحت کافی و خواب است. البته این استراحت و خواب نباید به صورت مطلق باشد. در واقع خواب و استراحت باید بین فعالیت های تقویتی برای تسریع روند بهبود باشد. کسانی هم که دچار آسیب دیدگی نشده اند باید این مسئله را رعایت کنند. ورزش کردن باعث خسته شدن عضلات و ایجاد تنش در بدن می شود و داشتن استراحت و خواب لازم برای کاهش خطر احتمال آسیب دیدگی ضروری است.

داشتن رژیم غذایی مناسب، مصرف آب به اندازه کافی، نظم و برنامه داشتن و تقویت دائم و پیوسته عضلات از جمله مواردی است که هم به افراد آسیب دیده و هم به افراد معمولی در افزایش آمادگی کمک زیادی می کند.

 

اشتراک گذاری پست